Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini sona erdirirken boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde uzlaşmaları esasına dayanan bir boşanma türüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca düzenlenen anlaşmalı boşanmada, tarafların özellikle boşanmanın fer’ileri olarak adlandırılan konularda anlaşması zorunludur. Bu noktada uygulamada en çok merak edilen sorulardan biri de anlaşmalı boşanmada kadın ne isteyebilir sorusudur.
Her ne kadar eşler karşılıklı uzlaşma içinde olsa da, kadının anlaşmalı boşanmada talep edebileceği haklar kanunla güvence altına alınmıştır. Bu haklar; nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı başlıkları altında toplanmaktadır.
Anlaşmalı Boşanmada Kadının Nafaka Talepleri
Anlaşmalı boşanma protokolünde, kadının talep edebileceği en önemli haklardan biri yoksulluk nafakasıdır. Boşanma sonucu yoksulluğa düşecek olan kadın, karşı tarafın mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Ancak burada önemli olan husus, tarafların bu konuda açıkça anlaşmış olmasıdır.
Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakası, tarafların iradesine bağlıdır. Kadın isterse belirli bir miktar nafaka talep edebilir, isterse karşılıklı feragat yoluna gidilebilir. Ancak protokolde nafaka talep edilmediği açıkça yazılıysa, boşanma sonrasında bu yönde bir talepte bulunulamaz.
Ortak çocuğun varlığı halinde ise, velayeti almayan ebeveynin iştirak nafakası ödemesi gündeme gelir. Bu nafaka, çocuğun üstün yararı gereği düzenlenir ve ilerleyen süreçte şartlar değişirse nafaka tutarı artırılabilir.
Anlaşmalı Boşanmada Kadın Velayeti İsteyebilir mi?
Anlaşmalı boşanmada velayet konusu, tarafların uzlaşmasıyla belirlenir. Kadın, ortak çocukların velayetinin kendisine verilmesini talep edebilir. Bu durum anlaşmalı boşanma protokolünde açık ve net şekilde düzenlenmelidir.
Ancak her ne kadar taraflar anlaşmış olsa da, hakim çocuğun üstün yararını gözeterek protokolde ki velayet düzenlemesini inceler. Hakim, çocuğun yaşı, ihtiyaçları, ebeveynlerin yaşam koşulları ve psikolojik durumlarını değerlendirerek gerekirse protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir.
Önemle belirtmek gerekir ki; anlaşmalı boşanma sonrası velayet kesin değildir. Şartların değişmesi halinde, kadın veya baba velayet davası açabilir. Bu durum, Yargıtay içtihatlarında da istikrarlı şekilde kabul edilmektedir.
Anlaşmalı Boşanmada Kadının Tazminat Hakları
Kadın, anlaşmalı boşanmada maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. Ancak bu taleplerin geçerlilik kazanabilmesi için karşı tarafın açık rızası gerekir. Çünkü anlaşmalı boşanmanın temel şartı tam uzlaşmadır.
Protokolde;
- Maddi tazminat ödeneceği,
- Manevi tazminat talep edilmeyeceği
gibi hususlar açıkça belirtilmelidir.
Eğer protokolde “tarafların maddi ve manevi tazminat talepleri yoktur” şeklinde bir düzenleme varsa, kadın boşanma sonrasında bu yönde dava açamaz. Bu nedenle protokol hazırlanırken hak kaybı yaşanmaması büyük önem taşır.
Anlaşmalı Boşanmada Kadın Mal Paylaşımı İsteyebilir mi?
Mal paylaşımı, anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsurlarından biri değildir. Kadın, mal paylaşımı konusunda:
- Protokolde açıkça anlaşabilir,
- Ya da bu konuyu boşanma sonrasına bırakabilir.
Eğer protokolde “taraflar mal paylaşımı konusunda birbirlerinden herhangi bir hak talep etmeyeceklerini kabul ederler” şeklinde bir madde yer alıyorsa, kadın daha sonra mal rejiminin tasfiyesi davası açamaz.
Ancak protokolde bu konuda bir düzenleme yoksa, boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrı bir mal paylaşımı davası açılması mümkündür.
Hakimin Denetim Yetkisi ve Kadının Haklarının Korunması
Hakim, anlaşmalı boşanma protokolünü aynen onaylamak zorunda değildir. Özellikle çocuklara ilişkin düzenlemelerde, velayet konularında, hakimin takdir yetkisi bulunmaktadır. Tarafların talepleri hukuka, hakkaniyete ve çocuğun üstün yararına aykırıysa, mahkeme hakimi protokol de değişiklik yapılmasını önerebilir.
Bu nedenle uygulamada, anlaşmalı boşanmada kadının ne isteyebileceği kadar, bu taleplerin nasıl ve hangi ifadelerle protokole yazıldığı da büyük önem taşır.
Anlaşmalı Boşanmada Kadın Haklarını Bilerek Hareket Etmelidir
Anlaşmalı boşanmada kadın;
- Yoksulluk nafakası
- Çocukların velayeti
- İştirak nafakası
- Maddi ve manevi tazminat
- Mal paylaşımı
gibi konularda bütün hukuki haklarını talep edebilir. Ancak anlaşmalı boşanma protokolü bağlayıcıdır ve bilinçsizce yapılan feragatler geri dönülmez hak kayıplarına yol açabilir.
Bu nedenle anlaşmalı boşanma sürecinde, özellikle kadınların haklarını net şekilde belirlemesi ve süreci uzman bir İstanbul boşanma avukatı eşliğinde yürütmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçecektir.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Anlaşmalı boşanmada kadın neler isteyebilir?
Anlaşmalı boşanma davasında kadın, tarafların uzlaşması şartıyla yoksulluk nafakası, velayet, iştirak nafakası, maddi ve manevi tazminat ve mal paylaşımı gibi konularda tüm hukuki haklarını talep edebilir. Bu hakların geçerli olabilmesi için anlaşmalı boşanma protokolünde açıkça yer alması gerekir.
Anlaşmalı boşanmada kadın nafaka alabilir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmada kadın nafaka alabilir. Ancak bu durum zorunlu değildir. Yoksulluk nafakası, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla belirlenir. Protokolde nafaka talep edilmediği yazıyorsa, bu hukuki manada bir feragat anlamına gelir ve boşanma sonrasında nafaka istenemez.
Anlaşmalı boşanmada çocukların velayeti anneye verilir mi?
Anlaşmalı boşanmada velayet, tarafların anlaşmasına bağlıdır. Kadın, çocukların velayetinin kendisine verilmesini isteyebilir. Ancak hakim çocuğun üstün yararını gözeterek bu düzenlemeyi denetler ve gerekirse değişiklik yapılmasını isteyebilir.
Anlaşmalı boşanma sonrası kadın velayet davası açabilir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmadan sonra velayet davası açılabilir. Çocuğun bakım koşulları, yaşam düzeni veya ebeveynlerin maddi manevi durumu değişmişse, velayetin değiştirilmesi için dava açılması mümkündür.
Anlaşmalı boşanmada kadın maddi ve manevi tazminat isteyebilir mi?
Anlaşmalı boşanmada kadın maddi ve manevi tazminat isteyebilir, ancak bu talebin geçerli olması için karşı tarafın açık rızası gerekir. Tazminat talepleri konusunda ki uzlaşılan maddeler anlaşmalı boşanma protokolünde net şekilde belirtilmelidir.
Anlaşmalı boşanmada kadın mal paylaşımı talep edebilir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı talep edilebilir, ancak bu zorunlu değildir. Protokolde mal paylaşımı düzenlenmemişse, boşanma sonrasında mal rejiminin tasfiyesi davası açılabilir. Ancak protokolde mal paylaşımına ilişkin feragat varsa, sonradan mal paylaşımı talebi mümkün değildir.
Anlaşmalı boşanmada kadın hangi haklardan feragat edemez?
Kadın, çocuğun üstün yararına ilişkin haklardan kesin olarak feragat edemez. Özellikle iştirak nafakası ve çocuğun menfaati söz konusu olduğunda, hakim tarafların anlaşmasına bağlı kalmayabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü kadını bağlar mı?
Evet. Anlaşmalı boşanma protokolü bağlayıcıdır. Protokolde yer alan nafaka, tazminat ve mal paylaşımı hükümleri, boşanma kesinleştikten sonra değiştirilemez. Bu nedenle protokol hazırlanırken dikkatli olunmalıdır.
Anlaşmalı boşanmada hakim kadının taleplerini reddedebilir mi?
Hakim, tarafların anlaşmasını aynen kabul etmek zorunda değildir. Özellikle çocukların velayeti ve nafakası gibi konularda, hukuka ve çocuğun üstün yararına aykırılık görürse değişiklik yapılmasını isteyebilir.
Anlaşmalı boşanmada kadın avukat tutmak zorunda mı?
Hayır, zorunlu değildir. Ancak anlaşmalı boşanmada kadın ne isteyebilir sorusunun doğru yanıtlanması ve hak kaybı yaşanmaması için, sürecin boşanma hukuku alanında uzman bir İstanbul aile avukatı ile yürütülmesi son derece önemlidir.
