Cezaevinde bulunan bir eşten boşanma, hukuki açıdan klasik boşanma davalarından farklı özellikler taşır. Eşlerden birinin suç işlemesi, uzun süreli hapis cezası alması veya küçük düşürücü suç nedeniyle cezaevinde bulunması, evlilik birliğinin devamını çoğu zaman imkânsız hale getirmektedir. Bu gibi durumlarda cezaevindeki eşten boşanma, Türk Medeni Kanunu kapsamında mümkündür.
Cezaevindeki Eşten Boşanma Nedir?
Cezaevindeki eşten boşanma; eşlerden birinin suç işlemesi sonucu cezaevinde bulunması sebebiyle evlilik birliğinin temelinden sarsılması, birlikte yaşamanın beklenememesi veya küçük düşürücü suç işlenmesi gibi hukuki nedenlere dayanılarak açılan boşanma davasıdır.
Bu tür davalar;
- TMK m. 163 (küçük düşürücü suç),
- TMK m. 166 (evlilik birliğinin temelinden sarsılması)
hükümlerine dayalı olarak açılmaktadır.
Cezaevinde Olan Eşten Boşanmak Mümkün mü?
Cezaevinde olan eşten boşanmak mümkündür. Eşin cezaevinde bulunması, boşanma davası açılmasına engel değildir. Aksine, uzun süreli hapis cezası, suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme gibi durumlar boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir.
Yargıtay kararlarında da, uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm olan eşin, evlilik birliğine ilişkin yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği açıkça vurgulanmaktadır.
Cezaevindeki Eşten Anlaşmalı Boşanma
Cezaevindeki eşle anlaşmalı boşanma mümkündür. Ancak bunun için tarafların boşanmanın tüm sonuçları konusunda tam bir mutabakata varmış olmaları gerekir.
Cezaevindeki Eş Anlaşmalı Boşanmaya Nasıl Katılır?
SEGBİS ile Cezaevinden Boşanma
SEGBİS (Ses ve Görüntülü Bilişim Sistemi) aracılığıyla cezaevindeki eş, duruşmaya bağlanarak beyanlarını mahkemeye sunabilir. Bu yöntem Yargıtay ve uygulama tarafından kabul edilmektedir.
Avukat Aracılığıyla Anlaşmalı Boşanma
Cezaevindeki eş, noter aracılığıyla bir avukata vekaletname vererek süreci tamamen vekili üzerinden yürütebilir.
Yazılı Beyan ve Dilekçe ile Boşanma
Bazı durumlarda mahkeme, cezaevindeki eşten yazılı onay veya dilekçe sunulmasını yeterli görebilmektedir.
Cezaevindeki Eşten Çekişmeli Boşanma
Cezaevinde bulunan bir eşten çekişmeli boşanma, uygulamada en sık karşılaşılan boşanma türüdür.
Suç Nedeniyle Boşanma Davası
Eşin suç işlemesi ve bu suçun taraflar açısından evlilik birliğini çekilmez hale getirmesi durumunda bu sebebe dayanarak boşanma davası açılabilir.
Küçük Düşürücü Suç Nedeniyle Boşanma (TMK 163)
Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesine göre, eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler ve bu nedenle birlikte yaşamak diğer eşten beklenemez hale gelirse, boşanma davası açılabilir.
Küçük düşürücü suçlara örnek olarak:
- Hırsızlık
- Dolandırıcılık
- Uyuşturucu ticareti
- Cinsel suçlar
- Kasten öldürme
- Evrakta sahtecilik
gibi suçlar Yargıtay tarafından küçük düşürücü suç niteliğinde kabul edilmektedir.
Uzun Süreli Hapis Cezası Boşanma Sebebi midir?
Eşin uzun süreli hapis cezası alması, evlilik birliğine ilişkin görevlerini yerine getiremeyeceği anlamına gelir. Bu durum Yargıtay kararlarında evlilik birliğinin temelinden sarsılması olarak değerlendirilmektedir.
Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma
Eşin suç işleme alışkanlığı, sürekli cezaevine girip çıkması veya toplumda yüz kızartıcı bir yaşam sürmesi de haysiyetsiz hayat sürme olarak kabul edilen boşanma sebebidir.
Cezaevinde Olmanın Boşanmaya Etkileri
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Cezaevinde bulunma hali, eşler arasındaki fiili birlikteliği ortadan kaldıran, evlilikten beklenen birlikte yaşama, dayanışma ve ortak hayatı sürdürme yükümlülüklerini imkânsız hale getiren bir durumdur. Uzun süreli hapis cezası, eşler arasında duygusal ve fiziksel kopuşa neden olur. Bu nedenle cezaevi hali, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle boşanma davasına dayanak yapılabilmektedir.
Birlikte Yaşamanın Beklenememesi
Türk Medeni Kanunu’nun 163 ve 166. maddeleri uyarınca, cezaevinde bulunan eşle birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi boşanma için yeterli kabul edilir. Özellikle cezanın süresi, suçun niteliği ve evlilik üzerindeki etkileri değerlendirilerek hakimin takdirine göre boşanmaya karar verilir.
Kusur Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
Suç işleyerek cezaevine giren eş, boşanma bakımından çoğu durumda ağır kusurlu kabul edilir. Kusur oranı; nafaka, maddi ve manevi tazminat taleplerini doğrudan etkiler. Ancak her olayda suçun evlilik birliğiyle bağlantısı ayrıca değerlendirilir.
Cezaevindeki Eşten Boşanmada Nafaka
Yoksulluk Nafakası Talep Edilebilir mi?
Cezaevindeki eşin yoksulluk nafakası talep etmesi mümkündür. Ancak bu talep değerlendirilirken eşin kusur durumu esas alınır. Ağır kusurlu olan eş lehine yoksulluk nafakasına hükmedilmesi genellikle mümkün değildir.
Cezaevindeki Eş Nafaka Öder mi?
Cezaevinde bulunan eşin düzenli geliri, emekli maaşı veya malvarlığı bulunuyorsa, iştirak veya yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü tutulabilir. Cezaevinde olmak nafaka yükümlülüğünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka miktarı; tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusur oranları ve evlilik süresince sahip oldukları yaşam standartları dikkate alınarak belirlenir.
Cezaevindeki Eşten Boşanmada Mal Paylaşımı
Cezaevinde Olmak Mal Paylaşımını Etkiler mi?
Cezaevinde bulunmak, mal paylaşımını doğrudan etkilemez. Boşanmada mal paylaşımı, eşlerin tabi olduğu mal rejimine göre yapılır.
Katılma Alacağı ve Mal Rejimi
Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerliyse, cezaevindeki eş de kural olarak katılma alacağı hakkına sahiptir. Cezaevi hali bu hakkı ortadan kaldırmaz.
Cezaevindeki Kusurlu Eşin Hakları
Kusurlu eşin mal paylaşımı hakkı kural olarak devam eder. Ancak kusur durumu, maddi ve manevi tazminat taleplerinde aleyhe değerlendirilir.
Cezaevindeki Eşten Boşanmada Velayet
Cezaevindeki Eşe Velayet Verilir mi?
Genel uygulamada cezaevinde bulunan eşe velayet verilmez. Çocuğun fiilen bakım ve gözetiminin sağlanamayacağı kabul edilir.
Çocuğun Üstün Yararı İlkesi
Velayet kararlarında temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Hakim, çocuğun psikolojik, sosyal ve fiziksel gelişimini esas alarak karar verir.
Görüş ve Ziyaret Hakları
Cezaevindeki ebeveyn için çocuğun yaşı ve cezaevi koşulları dikkate alınarak sınırlı görüş ve iletişim düzenlemeleri yapılabilir.
Cezaevindeki Eşten Boşanmada Tazminat
Maddi Tazminat Talebi
Cezaevi nedeniyle evlilik birliği sona eren ve kusursuz ya da daha az kusurlu olan eş, maddi tazminat talep edebilir.
Manevi Tazminat Talebi
Suç işlenmesi ve hapis cezası nedeniyle kişilik hakları zedelenen eş, manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Kusurun Tazminata Etkisi
Suç işleyen ve cezaevinde bulunan eş aleyhine maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi mümkündür. Kusur oranı tazminat miktarını doğrudan etkiler.
Yargıtay Kararları Işığında Cezaevindeki Eşten Boşanma
Yargıtay, uzun süreli hapis cezasını ve toplumda küçük düşürücü suçları evlilik birliğini temelinden sarsan sebepler arasında değerlendirmektedir. Bu tür durumlarda boşanma talepleri çoğunlukla kabul edilmektedir.
Cezaevindeki Eşten Boşanma Süreci Nasıl İşler?
Dava Açma Aşaması
Yetkili aile mahkemesinde boşanma davası açılır. Dava dilekçesinde cezaevi durumu ve evliliğe etkileri açıkça belirtilmelidir.
Deliller ve İspat
Mahkeme kararları, ceza infaz belgeleri, tanık beyanları ve diğer deliller dava dosyasına sunulur.
Dava Süresi
Dava süresi; suçun niteliği, ceza süresi ve tarafların taleplerine göre değişiklik gösterebilir. Her somut olayda cezaevi hali ayrı ayrı değerlendirilir.
SIK SORULAN SORULAR
Cezaevindeki eşten boşanmak mümkün mü?
Evet. Eşin cezaevinde olması boşanma davası açılmasına engel değildir. Uzun süreli hapis cezası ve suçun niteliği, evlilik birliğinin temelinden sarsılması gerekçesiyle boşanma sebebi oluşturabilir.
Cezaevindeki eşten anlaşmalı boşanma olur mu?
Evet, mümkündür. Cezaevindeki eş duruşmaya SEGBİS ile katılabilir ya da bir avukata vekalet vererek anlaşmalı boşanma sürecini yürütebilir.
Cezaevindeki eş duruşmaya katılmak zorunda mı?
Hayır. Avukatı varsa duruşmaya bizzat katılması şart değildir. Ayrıca SEGBİS aracılığıyla beyanları alınabilir veya yazılı dilekçe sunabilir.
Cezaevinde olmak boşanma için tek başına yeterli mi?
Hayır. Ancak hapis cezasının süresi, suçun niteliği ve evlilik birliğine etkisi birlikte değerlendirilir. Birlikte yaşamanın beklenememesi halinde boşanmaya karar verilebilir.
Cezaevindeki eş ağır kusurlu sayılır mı?
Genellikle evet. Suç işleyerek cezaevine giren eş, boşanma bakımından ağır kusurlu kabul edilir. Bu durum nafaka ve tazminat taleplerini doğrudan etkiler.
Cezaevindeki eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Kusuru daha ağır değilse ve ekonomik olarak yoksulluğa düşecekse yoksulluk nafakası talep edebilir. Ancak çoğu durumda kusur değerlendirmesi nafaka talebini sınırlar.
Cezaevindeki eş nafaka ödemek zorunda kalır mı?
Evet. Cezaevindeki eşin düzenli geliri veya malvarlığı varsa, nafaka ödeme yükümlülüğü doğabilir.
Kusurlu ve cezaevinde olan eş mal paylaşımı hakkını kaybeder mi?
Hayır. Kusur, kural olarak mal paylaşımını ortadan kaldırmaz. Ancak maddi ve manevi tazminat taleplerinde kusur belirleyici olur.
Cezaevindeki eşe velayet verilir mi?
Genellikle hayır. Cezaevinde bulunan ebeveynin çocuğun bakımını fiilen üstlenmesi mümkün olmadığından velayet çoğunlukla diğer eşe verilir.
Cezaevindeki ebeveyn çocuğu ile görüşebilir mi?
Evet. Mahkeme kararıyla cezaevinde görüş, SEGBİS üzerinden iletişim veya sosyal hizmetler aracılığıyla sınırlı görüş düzenlemeleri yapılabilir.
Cezaevindeki eşten maddi ve manevi tazminat istenebilir mi?
Evet. Suç işleyerek evlilik birliğine zarar veren eş aleyhine maddi ve manevi tazminata hükmedilebilir.
Cezaevindeki eşten boşanma davası ne kadar sürer?
Davanın çekişmeli veya anlaşmalı olmasına, delillere ve cezaevi koşullarına göre değişmekle birlikte çekişmeli davalar genellikle daha uzun sürer.
Yargıtay cezaevindeki eşten boşanma konusunda ne diyor?
Yargıtay, uzun süreli hapis cezasını ve küçük düşürücü suçları evlilik birliğini temelinden sarsan güçlü boşanma sebebi olarak kabul etmektedir.
Cezaevindeki eşten boşanırken avukat tutmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir ancak sürecin karmaşık ve hassas olması nedeniyle alanında uzman bir İstanbul boşanma avukatıyla yürütülmesi hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.
